نظير سيد را در كثرت تلاش و رنج و جدّيت و پركارى نديده ، و زعامت عامّهء مسلمين پاداشى است كه خداوند در ازاى اين رنج گران ، ارزانى وى داشته است : سيد جوشيد و كوشيد « تا زمام علم و لگام فقاهت را به چنگ آورد و خداوند نيز رنج و تلاشش در راه دين را ضايع نگذارد و رياست كبراى امت را به وى ارزانى داشت » . « 1 » دوات سيد ، كه قلمش را در آن مىزد ، از شدت اشتغال به نوشتن ( پاسخ به استفتائات ، تنظيم نامه‌ها و اعلاميه‌ها ، تصنيف كتب و رسالات ، نگارش منشآت ادبى دينى ، و . . . ) زود به زود خالى مىشد و از فرزندش مىخواست آن را پر كند . و در پاسخ به سخن فرزند كه : آقا ، تازگى پر كردم ، مىفرمود : چه كنم ؟ مرض كار دارم ! آيت اللّه حاج سيد مهدى اخوان مرعشى اظهار داشتند : از مرحوم حاج آقا دايى ، حاج ميرزا على شيرازى ( پسر حاج ميرزا اسد اللّه برادر مرحوم ميرزاى اول شيرازى ) شنيدم كه مىگفت : خدمت آقا سيد محمد كاظم يزدى بودم . دوات بزرگى در مقابل وى بود . رو به پسرش آسيد محمود « 2 » كرد و گفت : آسيد محمود اين دوات را پر از مركّب كن . گفت : آقا ، من ديروز عصر اين دوات را مركّب كردم . با لهجهء غليظ يزدى فرمود : - چكنم محمود ، محمد كاظم مرض كار دره ! جناب اخوان مرعشى افزودند : مرحوم مير سيد على يثربى مىفرمود : در جنگ جهانى اول شهر نجف از سوى انگليسىها محاصره شد و اين حصر مدت چهل روز به طول انجاميد و بر مردم بسيار سخت گذشت . در دوران محاصره ، به علت نامساعد بودن شرايط ، درس سيد تعطيل شد و با پايان گرفتن محاصره ، سيد نيز تدريس خود را از سر گرفت . ايشان به هنگام شروع درس ، از حاضرين درس پرسيدند : شما در ظرف اين چهل روز چه مىكرديد ؟ و افزودند : من ، خود در اين مدت ، كتاب « عدد » « 3 » را نوشتم . مير سيد على مىگفت : من از پايين جواب دادم : ما هم با آقاى آشيخ ضياء عراقى يك دوره بحث

--> ( 1 ) . فوائد الرضويه ، 2 / 596 - 597 ، به نقل از : تكملة امل الآمل ، نوشتهء مرحوم صدر . ( 2 ) . حاج سيد محمود ( 1299 - 1335 ق ) سومين فرزند صاحب عروه از همسر اول وى بود كه بويژه در واپسين سالهاى حيات سيد ، تنها دستيار ايشان بود . وى نيز همچون برادرانش : محمد ، احمد و حسن ، در زمان حيات پدر درگذشت . مرگ وى در رمضان سال 1335 رخ داد . دربارهء ايشان و مادهء تاريخهاى سروده شده در فقد وى ر . ك ، السيد محمد كاظم اليزدى ، كامل سلمان جبورى ، صص 511 و 514 . ( 3 ) . كتاب مزبور ، در ملحقات عروة الوثقى چاپ شده است .